الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
71
سر الإسراء في شرح حديث المعراج (فارسى)
25 . امام صادق - عليهالسّلام - مىفرمايد : « هر كس به روزى اندك از خدا خشنود شود ، خداوند نيز با عمل اندك از او راضى خواهد شد . » بيان از مضمون آيهء شريفه و احاديثى كه بعد از آن ذكر شد ، فراگير بودن جملهء « والرّضا بما قسمت » ؛ « خشنودى به دادهء خدا » ، روشن مىشود . يعنى آنچه در عالم وجود دارد - هر چند در ظاهر به آن رزق گفته نشود - از نمونهها و مصاديق مواهب الهى به ماست و بايستى نسبت به همهء آنها ، خشنود باشيم . علاوه بر اين مطلب ، شايسته است به نكات زير توجه شود : 1 . گفتگوى اين حديث بين خداوند سبحان و رسولش - صلّى اللَّه عليه وآله و سلم - كه به مقام قرب « دَنا فَتَدَلَّى * فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى » رسيده و آمادهء درك و دريافت آيات الهى از خزائن غيب گشته ، انجام شده است و مكالمهء بين خداوند و يكى از اوليا و بندگان نبوده تا مراعات مرتبهء عقل ناقص بشرى در آن لازم باشد . در حقيقت مجلس پربارى است كه در آن گوهرهاى گرانقدر عرضه مىشود و صيد و كسب گوهرهاى ارزشمند اين درياى ژرف ، به تفكر ، دقت و مددجويى از عنايات حضرت حق وابسته است . 2 . پيامبر گرامى اسلام - صلّى اللَّه عليه وآله و سلم - خود راه و روش كسب كمال را براى كمالجويان در پرسش و بهرهمندى از محضر استاد و معلم معرفى فرموده است و از همين رو خود آن حضرت در اين بخش از گفتگو ، دربارهء برترين اعمال - كه بىشك برترين آثار را به دنبال دارد - از محضر پروردگار پرس و جو مىكند . 3 . آن چه در اول وحله به نظر مىرسد اين است كه ظاهر سؤال آن حضرت كه : « كدام اعمال برتر است ؟ » از اعمال ظاهرى مربوط به اعضا و جوارح است در حالى كه پاسخ خداوند - تباركوتعالى - مربوط به اعمال قلبى است و همين نكته به برترى عمل قلبى اشاره دارد ؛ زيرا عمل قلبى در حقيقت ، سرچشمه و اصل اعمال ظاهرى است . 4 . اين دو جمله و آيات و رواياتى كه در شرح آن آمده است ، هرگز درصدد سستى و بازداشتن انسان از تلاش و از تهيّهء اسباب زندگى نيست ؛ زيرا معنى خشنودى از خدا و